ലുംബിനി – ഗൗതമബുദ്ധന്റെ ജന്മസ്ഥലം

നേപ്പാൾ യാത്ര – ഭാഗം 2

സിദ്ധാർത്ഥൻ എന്ന ഗൗതമരാജകുമാരനെ പറ്റി ആദ്യമായി കേട്ടത് മൺറോത്തുരുത്ത് ഗവ. എൽ.പി. സ്കൂളിൽ മൂന്നാംക്ലാസ്സിൽ പഠിക്കുമ്പോളാണ്. അമ്പുകൊണ്ട് പരിക്കേറ്റ പക്ഷിയെ പരിചരിക്കുന്ന രാജകുമാരന്റെ കഥ അലക്സാണ്ടര്‍ സാറാണ് പറഞ്ഞാതെന്നാണ് ഓർമ്മ. നേപ്പാളിലെ നാട്ടുരാജ്യങ്ങളായ കപിലവസ്തുവും ലുംബിനിയും ഒക്കെയുണ്ടായിരുന്നു ആ കഥകളിൽ. സിദ്ധാര്‍ത്ഥ രാജകുമാരൻ ഗൗതമബുദ്ധനായ കഥയിലൂടെ ഈ സ്ഥലങ്ങള്‍ കൂടുതൽ പരിചിതമായി. കപിലവസ്തുവിലെ കൊട്ടാരവും അവിടെ ഓടിക്കളിക്കുന്ന സിദ്ധാര്‍ത്ഥനും അതിന്റെ പരിസരവും ഒക്കെ ഞാനെന്റെ മനോരാജ്യത്തിൽ വരച്ചിട്ടിരുന്നു. എന്നെങ്കിലും ഒരിക്കൽ നേപ്പാളിൽ പോകുമെന്നും അന്ന് സിദ്ധാര്‍ത്ഥ രാജകുമാരന്റെ കൊട്ടാരം കാണുമെന്നും മനസ്സിൽ കുറിച്ചിട്ടത് എൽ.പി. സ്കൂളിൽ വച്ചാണ്.

കോളേജിൽ പടിക്കുമ്പോഴാണ് യോദ്ധ സിനിമ റിലാസാകുന്നത്. നേപ്പാൾ എന്ന രാജ്യത്തോടുള്ള താല്പര്യം ഊട്ടിയുറപ്പിക്കുന്നതിൽ ആസിനിമ നല്ല പങ്കു വഹിച്ചു.

തീയതി – ഏപ്രിൽ 10, 2018.

ഒരു ഒമ്പതുവയസ്സുകാരൻ മനസ്സിൽ കുറിച്ചിട്ട മോഹവുമായാണ് ഞാൻ ഉത്തര്‍പ്രദേശിലെ നേപ്പാൾ അതിര്‍ത്തിയിൽ നിൽക്കുന്നത്. ഇന്ത്യൻ ഭാഗത്ത് സൊനൗലി എന്നും നേപ്പാൾ ഭാഗത്ത് ബേലിയ എന്നുമാണ് ഈ അതിര്‍ത്തി പട്ടണം അറിയപ്പെടുന്നത്. അതിര്‍ത്തി കടക്കുന്ന നിങ്ങളെ പരിശോധിക്കാൻ ആരുമുണ്ടാകില്ല. നേപ്പാളി എമിഗ്രേഷൻ ഓഫീസ് തൊട്ടടുത്തു തന്നെയുണ്ട്. ഇന്ത്യൻ പൗരന്മാര്‍ക്ക് വിസയില്ലാതെ പ്രവേശിക്കാവുന്ന രാജ്യമാണ് നേപ്പാൾ. എമിഗ്രേഷൻ നിര്‍ബന്ധമല്ല, എങ്കിലും ഫ്ലൈറ്റിനാണ് നിങ്ങൾ തിരികെ വരാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നതെങ്കിൽ, എയര്‍പോര്‍ട്ടിലെ എമിഗ്രേഷൻ വിഭാഗത്തിൽ നിന്നുള്ള ചോദ്യം ചെയ്യൽ ഒഴിവാക്കാൻ, നിങ്ങളുടെ കൈവശം പാസ്പോര്‍ട്ടുണ്ടെങ്കിള്‍ അതിൽ എന്‍ട്രി സീൽ വയ്ക്കുന്നതാണ് നല്ലത്.

ബേലിയയിലെ ഒരി കറൻസി മാറ്റ കേന്ദ്രം

ഉച്ചയായതിനാൽ നല്ല വിശപ്പുണ്ടായിരുന്നു. തൊട്ടടുത്തുള്ള ഒരു ഹോട്ടലില്‍ നിന്നും ചപ്പാത്തിയും ദാൽ കറിയും കഴിച്ചു. സാധാരണ വടക്കേഇന്ത്യൻ രുചിയിൽ നിന്നും ഒട്ടും വ്യത്യസ്തമായിരുന്നില്ല അവിടത്തെ ഭക്ഷണം. തൊട്ടടുത്തു തന്നെ കറൻസി മാറ്റം നടത്തുന്ന ഒരു ഷോപ്പിൽ കയറി, 5000 ഇന്ത്യൻ രൂപ നേപ്പാളി രൂപയായി മാറ്റി. 100 ഇന്ത്യൻ രൂപ കൊടുത്താൽ 160 നേപ്പാളി രൂപ ലഭിക്കും. (പത്തുരൂപക്ക് ഇന്ത്യയിൽ കിട്ടുന്ന ഒരു ചായക്ക് അവിടെ 20 നേപ്പാളി രൂപ കൊടുക്കേണ്ടി വരും, കൂടുതൽ നേപ്പാളി രൂപ കിട്ടുന്നതിൽ വലിയ കര്യമൊന്നുമില്ല!)

ഇതിനിടയിൽ യാത്രയെ പറ്റിയുള്ള അത്യാവശ്യം വിവരങ്ങളൊക്കെ ചോദിച്ചു മനസ്സിലാക്കി. പുതിയ ഒരു നേപ്പാളി സിം കാര്‍ഡും എടുത്തു. ഒരു സഞ്ചാരി എന്ന നിലയിൽ കാര്യങ്ങള്‍ പറഞ്ഞു തരുന്നതിൽ നേപ്പാളികൾക്ക് നല്ല മനസ്സാണെന്നതാണ് എന്റെ അനുഭവം.

Lumbini Gate.jpg
സിദ്ധാര്‍ത്ഥ് നഗറിലുള്ള ലുംബിനി ഗേറ്റ്

അതിര്‍ത്തിയിൽ നിന്നും തൊട്ടടുത്ത പ്രധാന പട്ടണമായ ഭൈരാവ (സിദ്ധാര്‍ത്ഥ നഗ‍ർ എന്നു പുതിയ പേര്) ഏകദേശം 5 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ്. നേപ്പാളിലെ പ്രധാന ടൂറിസ്റ്റ് കേന്ദ്രങ്ങളായ കാഠ്മണ്ഡു, പൊഖാറ എന്നീ സ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് അവിടെ നിന്നും ബസ്സുകൾ ലഭിക്കും. ബുദ്ധന്റെ ജന്മസ്ഥലമായി ലുംബിനി, ബുദ്ധന്റെ കൊട്ടാരം സ്ഥിതിചെയ്ത കപിലവസ്തു എന്നീ സ്ഥലങ്ങൾ കാണുകയായിരുന്നു എന്റെ ആദ്യ ലക്ഷ്യം. സിദ്ധാര്‍ത്ഥ നഗറിൽ നിന്നും ലുംബിനിയിലേക്ക് ഏകദംശം 20 കി.മീ. മാത്രമേയുള്ളു. സുനൗലിയിൽ (ബേലിയ) നിന്നും സിദ്ധാര്‍ത്ഥ നഗറിലേക്കും അവിടെ നിന്നും ലുംബിനിയിലേക്കും എപ്പോഴും മിനി ബസ്സുകളുടെ സര്‍വ്വീസുണ്ട്.

ബേലിയയിലെ മിനി ബസ്സ് സര്‍വ്വീസ്

വൈകിട്ട് മൂന്നു മണിയോടെ ലുംബിനിയിൽ എത്തി. മുറി ഓൺലൈനായി ബുക്കുചെയ്തിരുന്നു. 5 ഡോളർ നിരക്കിൽ വൃത്തിയുള്ള സിംഗിൾ മുറികൾ കിട്ടും. ഹോട്ടലിൽ എത്തിച്ചേര്‍ന്ന് അല്പം വിശ്രമിച്ചു, തുണിയൊക്കെ കഴുകി, കുളിയൊക്കെ കഴിഞ്ഞ് പുറത്തൊക്കെ ഒന്നു കറങ്ങി. ലുംബിനിയിലെ ചരിത്രസ്മാരകങ്ങളിൽ 5 മണിവരെയേ സന്ദർശകർക്ക് പ്രവേശനം ഉള്ളു. അതിനാൽ അടുത്ത ദിവസമാണ് ലുംബിനി സന്ദർശനത്തിന് സാധിച്ചത്.

ലുംബിനി ഒരു ചെറിയ ഒരു പട്ടണ പ്രദേശമാണ്. മുമ്പ് ഈ പ്രദേശം രുപന്ദേഹി എന്നാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. യുനെസ്കോയുടെ ലോക പൈതൃകപ്പട്ടികയിലുള്ള പ്രദേശമാണ് ലുംബിനി. ധാരാളം വിദേശ സഞ്ചാരികൾ, പ്രത്യേകിച്ചും ബുദ്ധമതവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവര്‍, ഇവിടെ എത്തുന്നു.

ലുംബിനി സ്മാരക പ്രദേശം മുന്നു കിലോമീറ്റര്‍ ദൂരത്തിൽ പരന്നു കിടക്കകയാണ്. അതിനാൽ എല്ലാ പ്രദേശവും കൂടി നടന്നു കാണാൻ സാധ്യമല്ല. സൈക്കിൽ റിക്ഷയുടെ മാതൃകയിലുള്ള ഇലക്ട്രിക് റിക്ഷകളും ഇലക്ടിക് വണ്ടികളും ധാരാളം ലഭിക്കും. സൈക്കിൾ വാടകയ്ക്കെടുത്തു കറങ്ങുന്നവരും ധാരാളമുണ്ട്.

സൈക്കിൾ സവാരി

ഒരു സൈക്കിളിലാണ് ഞാൻ പര്യടനം നടത്തിയത്. റിക്ഷാ വാടകയൊക്കെ, ഇന്ത്യൻ നിരക്കുവച്ച് ചിന്തിച്ചാൽ അല്പം കൂടുതലാണ്. സൈക്കിളിനുതന്നെ, ഒരു മണിക്കൂറിന് 150 നേപ്പാളി രൂപ വാങ്ങും. ഒരു ദിവസത്തേക്ക് 500 നേപ്പാളി രൂപയാണ് സൈക്കിൾ വാടക. സൈക്കിളിൽ ചുറ്റിക്കറങ്ങുന്ന ധാരാളം വിദേശികളെ നമുക്കു കാണാൻ സാധിക്കും.

Mayadevi Temple Lumbini front view.jpg
മായാദേവി ക്ഷേത്രം

ഹോട്ടലിന് തൊട്ടടുത്തു തന്നെയായിരുന്നു ശ്രീബുദ്ധന്റെ ജന്മസ്ഥലമായ, ബുദ്ധന്റെ മാതാവായ മായാദേവിയുടെ കൊട്ടാരം സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന പ്രദേശം. ഈ പ്രദേശമാകെ ഇന്ന് ഒരു സംരക്ഷിത കേന്ദ്രമാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുകയാണ്. ലുംബിനിയുടെ പ്രാധാന്യം മനസ്സിലാക്കി 1978ൽ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയാണ് ലോകസമാധാനത്തിനായി അവിടെ ഒരു മാസ്റ്റര്‍ പ്ലാനിന് നേതൃത്യം നൽകിയത്. ഐക്യരാഷ്ട്രസഭാ തലവനായിരുന്ന യു. താണ്ടിന്റെ പ്രത്യേക താല്പര്യപ്രകാരം നേപ്പാൾ സര്‍ക്കാരുമായി ചേര്‍ന്ന് ആസൂത്രണം ചെയ്ത ഈ പദ്ധതി അനുസരിച്ച് സ്മാരകങ്ങള്‍ ഉൾപ്പെടുന്ന പ്രദേശത്തെ തെക്കുവടക്കായി മൂന്നു കിലോമീറ്റർ നീളത്തിലും ഒരു കിലോമീറ്റര്‍ വീതിയിലും മൂന്നു മേഖലകളായി തിരിച്ചിട്ടുണ്ട്. പവിത്രമായ ഉദ്യാനം, മഠങ്ങൾ, പുതിയ ലുംബിനി ഗ്രാമം എന്നിവയാണവ. പവിത്രോദ്യാനത്തിലാണ് ബുദ്ധന്റെ ജന്മസ്ഥലം ഉൾക്കൊള്ളുന്നത്.

Mayadevi Temple and ruins of ancient monasteries in Lumbini 04.jpg
മായാദേവിക്ഷേത്രം -പഴയ മഠങ്ങളുടെയും കെട്ടിടങ്ങളുടെയും അവശിഷ്ടങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ.

ഉൽഖനനം വഴി കണ്ടെത്തിയ കൊട്ടാരഭാഗം മാതാ മായാദേവിയുടെ പേരിലുള്ള ഒരു ക്ഷേത്രമാണ്. ഇതിന്റെ ചെറിയ വാതിലിലൂടെ ഉള്ളിലേക്കിറങ്ങി വേണം പഴയ കൊട്ടാര ഭാഗങ്ങള്‍ കാണാൻ. ഉള്ളിൽ ക്യാമറ അനുവദിക്കില്ല. മായാദേവി ക്ഷേത്രത്തിനു ചുറ്റും പഴയ കൊട്ടാരക്കെട്ടുകളുടെയും മഠങ്ങളുടെയും അടിത്തറയും അവശിഷ്ടങ്ങളും കാണാം. ചുറ്റും മനോഹരമായ ഉദ്യാനം സംരക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു. വലിയ വൃക്ഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞ മനോഹരമായ പ്രദേശങ്ങളും നിരവധി റോഡുകളും നിറഞ്ഞതാണ് ഈ പ്രദേശം.

ശ്രീബുദ്ധനുമായി അഭേദ്യമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന നാല് പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ലുംബിനി. സിദ്ധാർത്ഥ ഗൗതമന് ജ്ഞാനോദയമുണ്ടായ ബുദ്ധ ഗയ, ശ്രീബുദ്ധൻ ആദ്യമായി ധർമ്മപ്രഭാഷണം നടത്തിയ സാരാനാഥ്, അദ്ദേഹം നിർവാണം പ്രാപിച്ച കുശിനഗരം എന്നിവയാണ് മറ്റ് മൂന്ന് പുണ്യകേന്ദ്രങ്ങൾ.

ഗൗതമബുദ്ധന്റെ ആദ്യത്തെ പേര് സിദ്ധാർത്ഥൻ എന്നായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അച്ഛൻ ശുദ്ധോദനനും, അമ്മ സുപ്രബുദ്ധന്റെ പുത്രി മായാദേവിയുമായിരുന്നു. സിദ്ധാർത്ഥൻ ജനിച്ചത് മാതൃഗൃഹമായ ലുംബിനിയിലായിരുന്നതായി രേഖപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, ഈ പുരാതന രാജവംശങ്ങളുടെ തിരോധാനത്തിനു ശേഷം ഈ പ്രദേശങ്ങളാകെ നശിച്ചും കാടുമൂടിയും പോയിരുന്നതിനാൽ ലുംബിനിയുടെ യഥാര്‍ത്ഥ സ്ഥാനം കണ്ടെത്താൻ കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല.

The Asoka Pillar.jpg
ലുംബിനിയിലെ അശോകസ്തംഭം

സഞ്ചാരികളായ ഷ്വാൻ ഝാങ് (ഹുയാൻ സാങ്), ഫാഹിയാൻ എന്നിവരുടെ വിവരണങ്ങളിൽ, അശോക ചക്രവര്‍ത്തി ലുംബിനി സന്ദര്‍ശിക്കുകയും അവിടെ ഒരു സ്തൂപം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തതായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഇവരുടെ വിവരണങ്ങളിലെ സൂചനകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി പുരാവസ്തു ഗവേഷകരായ ജനറൽ ഷംസേർ റാണ, അലോയിസ് ആന്റൺ ഫ്യൂറ‍‍ർ എന്നിവര്‍ നേപ്പാളിലെ രുപന്ദേഹി പ്രദേശത്ത് നടത്തിയ ഉൽഖനനത്തിലാണ് മണ്ണില്‍ മൂടിപ്പോയ അശേകസ്തൂപം 1896ൽ കണ്ടെത്തിയത്.

ബ്രാഹമി ലിപിയിലെ കൊത്തിവയ്പ്പ്

ശിലാസ്തംഭത്തിൽ ചുവട്ടിലായി പാലി ഭാഷയിൽ ബ്രാഹമി ലിപിയിൽ ഇപ്രകാരം കൊത്തി വച്ചിരിക്കുന്നു-

ദേവനാംപ്രിയ പ്രിയദർശിനി രാജാവിന്റെ രാജ്യാഭിഷേകത്തിന്റെ ഇരുപതാം വർഷത്തിൽ, അദ്ദേഹം നേരിട്ട് ഈ സ്ഥലത്തുവന്ന് ആരാധിച്ചു, കാരണം ശാക്യമുനി ബുദ്ധൻ ജനിച്ചതിവിടെയാണ്. വാഴ്ത്തപ്പെട്ടവൻ ഇവിടെ ജനിച്ചുവെന്ന് കാണിക്കുന്നതിനായി അവൻ അശ്വരൂപം വഹിക്കുന്ന ഒരു ശിലയും ഒരു ശിലാസ്തംഭവും ഇവിടെ സ്ഥാപിച്ചു. അവൻ ലുംബിനി ഗ്രാമത്തെ നികുതിരഹിതമാക്കുകയും, ഉല്പന്നങ്ങൾക്ക് എട്ടിലൊന്ന് വിഹിതം മാത്രം നിശ്ചയിക്കുകയും ചെയ്തു.

Electric Rickshaws.jpg
ലുംബിനിയലെ ഇ-റിക്ഷകൾ

ലോകത്തിന്റെ നാനാഭാഗത്തുനിന്നുമുള്ള ബുദ്ധസന്യാസിമാരും തീര്‍ത്ഥാടകരും മായാദേവി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തി പ്രാ‍ത്ഥനയിൽ മുഴുകുന്നു. ലോകത്ത് ബുദ്ധമതം പ്രചാരമുള്ള രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നെല്ലാം ലുംബിനിയിൽ മഠങ്ങള്‍ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. അവിടെനിന്നെല്ലാം ധാരാളം സന്ദര്‍ശകരാണ് ദിനവും ലുംബിനിയിൽ എത്തുന്നത്. ലുംബിനിയുടെ വികസനത്തിനായി ഈ രാജ്യങ്ങളുടെയെല്ലാം സംഭാവനയും ലഭിക്കുന്നുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന് അന്തരീക്ഷ മലിനീകരണം ഒഴിവാക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി ജപ്പാൻ സര്‍ക്കാരിന്റെ വകയായാണ് ഇലക്ട്രിക്‍ റിക്ഷകൾ അവിടെ വിതരണം ചെയ്തിട്ടുള്ളത് എന്നാണ് അറിയാൻ സാധിച്ചത്.

പ്രാര്‍ത്ഥനാനിരതരായ ബിദ്ധസന്യാസിമാർ

വിനോദത്തിനായാലും വിജ്ഞാനത്തിനായാലും ലുംബിനി സന്ദര്‍ശനം മറക്കാനാകാത്ത അനുഭവമാണ്.

യാത്രയുടെ ആദ്യഭാഗം വായിക്കാം – ഇന്ത്യയിൽനിന്നും നേപ്പാളിലേക്ക് നടന്നുകയറിയ ഞാൻ

ഇതും കൂടി വായിക്കാം – സൊനൗലി: ഇന്ത്യ-നേപ്പാൾ അതിര്‍ത്തി താണ്ടുമ്പോൾ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങള്‍.

സൊനൗലി: ഇന്ത്യ-നേപ്പാൾ അതിര്‍ത്തി താണ്ടുമ്പോൾ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങള്‍.

നേപ്പാൾ പ്രവേശനകവാടം

ഇന്ത്യയിൽ നിന്നും കരമാർഗ്ഗം നേപ്പാളിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നതിനുള്ള ഏറ്റവും നല്ല സ്ഥലമാണ് ഉത്തര്‍പ്രദേശിലെ വടക്കുകിഴക്കൻ അതിര്‍ത്തി പട്ടണമായ സൊനൗലി. ഇത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത് മഹാരാജ്ഗഞ്ച് ജില്ലയാലാണെങ്കിലും ഇതിനോടടുത്തുള്ള പ്രധാന പട്ടണവും റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനും ഗോരഖ്പൂരാണ്.

എത്തിച്ചേരാൻ.

സൊനൗലിയിലേക്ക് എത്തിച്ചാരാനുള്ള ഏറ്റവും നല്ല മാര്‍ഗ്ഗം ഗോരഖ്പൂരിൽ നിന്നും ബസ്സോ ടാക്സിയോ പിടിക്കുകയാണ്. റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിൽ നിന്നു തന്നെ ടാക്സി കിട്ടും. ഷെയര്‍ ചെയ്തും ടാക്സി ലഭ്യമാണ്. എന്നാൽ, റെയിൽവേസ്റ്റേഷനു തൊട്ടു മുന്നിൽ തന്നെയുള്ള ഹൈവേയിൽ നിന്നും എപ്പോഴും ബസ്സ് ലഭ്യമാണ്. രാവിലെ തന്നെ പുറപ്പെടുന്നതാണ് നല്ലത്, കാരണം സുനൗലിയിൽ നിന്നും നേപ്പാളിന്റെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങളിലേക്കുള്ള ബസ്സുകൾ 11 മണിക്കു മുമ്പായി പുറപ്പെടും. പിന്നീട് രാത്രി ബസ്സുകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടാകൂ.

കേരളീയരെ സംബന്ധിച്ച് ഗോരഖ്പൂരിൽ തങ്ങുന്നത് അത്ര നല്ല അനുഭവമായിരിക്കില്ല. പൊടിയും ബഹളവും വൃത്തിഹീനമായ ചുറ്റുപാടുകളുമാണ് അവിടെയുള്ളത്. നേരെ സൊനൗലിക്ക് പുറപ്പെടുന്നതാണ് നല്ലത്.

സുനൗലി പട്ടണം

വാരണാസിയിൽ നിന്നും ബസ്സ് മാര്‍ഗ്ഗവും സൊനൗലിയിൽ എത്താം. മലയാളികളെ സംബന്ധിച്ച് നേരിട്ട് ഗോരഖ്പൂരിൽ (രപ്തിസാഗര്‍ എക്സപ്രസ്സ്) എത്തുകയോ, ഝാൻസി, ഡൽഹി എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും ഗോരഖ്പൂരിൽ എത്തുകയോ ആണ് നല്ലത്. ട്രെയിൻ യാത്രയിൽ റിസ‍ർവേഷൻ ഉറപ്പാക്കണം. ലോക്കൽ കോച്ചുകളിൽ കയറാനാകാത്ത തിരക്കായിരിക്കും.

അതിര്‍ത്തി കടക്കൽ

Nepal-India Border Gate at Sonauli
അതിര്‍ത്തി കടക്കുന്നവർ

പൊടിയും വാഹനങ്ങളുടെ തിരക്കും ബഹളവും ശബ്ദകോലാഹലങ്ങളും ഉത്തരേന്ത്യൻ പട്ടണങ്ങളുടെ മുഖമുദ്രയാണ്. സൊനൗലിയും വ്യത്യസ്തമല്ല. അതിര്‍ത്തിയിൽ നിന്നും അര കിലോമീറ്ററോളം മാറിയാണ് ബസ്സ്‍സ്റ്റാന്റ്. ബസ്സായാലും ടാക്സിയായാലും അവിടെയുള്ള പാര്‍ക്കിംഗ് സ്ഥലത്താണ് നമ്മളെ ഇറക്കുക. അവിടെ നിന്നും നടന്നോ, റിക്ഷയിലോ അതിര്‍ത്തി ഗേറ്റിനടുത്ത് എത്താം. രിക്ഷയ്ക്ക് മിനിമം തുകയേ ആകൂ. മുൻകൂട്ടി പറഞ്ഞുറപ്പിച്ച് റിക്ഷ പിടിക്കണം.

നമ്മൾ വന്നിറങ്ങുമ്പോൾ തന്നെ നിരവധി ഏജന്റുമാര്‍ നേപ്പാൾ സൈഡിലേക്കുള്ള ബസ്സ് ടിക്കറ്റുമായി സമീപിക്കും. അതിന്റെ ആവശ്യമില്ല, നേപ്പാൾ ഭാഗത്തു ചെന്ന് നേരിട്ട് ബസ്സ് ഉറപ്പാക്കുന്നതാണ് നല്ലത്. എത്രയും വേഗം ബോർഡർ കടന്ന് നേപ്പാളിൽ എത്താനാണ് ശ്രമിക്കേണ്ടത്.

എമിഗ്രേഷൻ

Nepal immigration Office at Belahiya.jpg

ഇന്ത്യക്കാര്‍ക്ക് വിസ ആവശ്യമില്ല. അതിനാൽ നേരെ നടന്ന് ഇന്ത്യൻ ഗേറ്റ്, നേപ്പാൾ ഗേറ്റ് എന്നിവ താണ്ടി നേപ്പാൾ ഭാഗത്തെത്തിയാൽ (ഭേലിയ എന്നാണ് ആ ഭാഗം അറിയപ്പെടുന്നത്) അവിടെ എമിഗ്രേഷൻ ഓഫീസ് കാണാം. പഴയ ഒരു കെട്ടിടമാണ്. റോഡി സൈഡിൽ തന്നെ ബോര്‍ഡ് കാണാവുന്നതാണ്. നിങ്ങളുടെ കൈവശം പാസ്സ്പോര്‍ട്ടുണ്ടെങ്കിൽ അതിൽ പ്രവേശന മുദ്രപതിപ്പിക്കാം. (വിദേശികൾ ഇന്ത്യൻ ഭാഗത്തെ എമിഗ്രേഷൻ ഓഫീസിൽ പുറപ്പെടൽ മുദ്രയും നേപ്പാൾ ഭാഗത്ത് പ്രവേശന മുദ്രയും പതിപ്പിക്കണം. അവര്‍ നേപ്പാൾ എമിഗ്രേഷൻ ഓഫീസിൽ നിന്നും വിസയു കരസ്ഥമാക്കണം.) ഇന്ത്യൻ പൗരന്മാര്‍ക്ക് വിസ നിര്‍ബന്ധമല്ല, എന്നാൽ പൗരത്വം തെളിയിക്കുന്ന രേഖ കരുതിയിരിക്കണം.

നേപ്പാളിലേക്കുള്ള യാത്ര.

സ്വന്തം വാഹനത്തിൽ യാത്രചെയ്യുന്നവര്‍ വാഹനവുമായി നേപ്പാൾ കസ്റ്റംസ് ഓഫീസിൽ നിന്നും നിശ്ചിത ഫീസ് അടച്ച് പാസ്സ് വാങ്ങണം. അല്ലാതെയുള്ളവര്‍ക്ക്, എല്ലാ പ്രധാന പട്ടണങ്ങളിലേക്കും മിനിബസ്സ്, വാൻ, ജീപ്പ്, ഷെയർ ടാക്സി എന്നിവ ഭേലിയയിൽ നിന്നും (നേപ്പാൾ ബോർഡർ) കിട്ടും. കാഠ്മണ്ടു, പൊഖാറ തുടങ്ങിയ പ്രധാന ടൂറിസ്റ്റ് കേന്ദ്രങ്ങളിലേക്ക് ഏകദേശം 8 മണിക്കൂർ യാത്രയുണ്ട്. തൊട്ടടുത്ത പട്ടണമായ സിദ്ധാര്‍ത്ഥനഗറിലാണ് (പഴയ പേര് ഭൈരാവ) പ്രധാന ബസ്സ് സ്റ്റാന്റ്. അവിടെനിന്നും ബസ്സിൽ യാത്രചെയ്യുന്നതാണ് ഉചിതം. ഭേലിയയിൽ നിന്നും സിദ്ധാര്‍ത്ഥനഗറിലേക്ക് (5 കി.മീ.) എപ്പോഴും മിനിബസ്സ് ലഭിക്കും. രാവിലെ തന്നെ അതിര്‍ത്തിയിൽ എത്തുന്നതാണ് നല്ലത്. കാരണം പ്രധാന പട്ടണങ്ങളിലേക്കുള്ള ബസ്സുകളെല്ലാം രാവിലെ 11 മണിക്കു മുമ്പായി പുറപ്പെടും. പിന്നീടുള്ളത് രാത്രി ബസ്സുകളാണ്. മനോഹരമായ പ്രകൃതി ദൃശ്യങ്ങള്‍ കണ്ട് യാത്രചെയ്യുന്നതിന് പകൽ യാത്രയാണ് നല്ലത്. സിദ്ധാര്‍ത്ഥനഗ‍ർ എയര്‍പോര്‍ട്ടിൽ നിന്നും പ്രധാന പട്ടണങ്ങളിലേക്ക് വിമാനവും ലഭിക്കും.

അതിര്‍ത്തിയിൽ വച്ചുതന്നെ പുതിയ ഒരു സിംകാര്‍ഡ് കരസ്ഥമാക്കുന്നത് നന്നാകും. ഇന്ത്യൻ രൂപ നൽകി കുറച്ച് നേപ്പാൾ കറൻസി കരുതുന്നതും നല്ലതാണ്.

ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട ചില കാര്യങ്ങള്‍-

ഏജന്റുമാരെ വിശ്വസിക്കാതിരിക്കുക. ഏതെങ്കിലും ട്രാവൽ ഏജൻസിയെ സമീപിക്കുന്നതാണ് യാത്ര ആവശ്യങ്ങള്‍ക്ക് നല്ലത്. രാത്രിയിൽ വൈകി സുനൗലിയിൽ എത്തുന്നത് ശുഭകരമല്ല.

ഇന്ത്യൻ പൗരത്വം തെളിയിക്കുന്ന രേഖകൾ (വോട്ടർ ഐ.ഡി. കാര്‍ഡ്, പാസ്സ്പോര്‍ട്ട്, ഫോട്ടോയുള്ള ഡ്രൈവിംഗ് ലൈസൻസ്, റേഷൻ കാര്‍ഡ്) കയ്യിൽ കരുതുക. ആധാര്‍കാര്‍ഡ് എല്ലായിടത്തും അംഗീകരിക്കില്ല.

എമിഗ്രേഷൻ ഓഫീസിനടുത്തുതന്നെ കറൻസി എക്സേഞ്ച് കേന്ദ്രങ്ങളുണ്ട്. 100 രൂപയോ അതിൽ താഴെയുള്ളതോ ആയ ഇന്ത്യൻ കറൻസികൾ നേപ്പാളിൽ സ്വീകരിക്കപ്പെടും. വലിയ ഇന്ത്യൻ നോട്ടുകൾ നേപ്പാളിൽ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത് കുറ്റകരമാണ്.

ഇതുംകൂടി വായിക്കാം

ഇന്ത്യയിൽനിന്നും നേപ്പാളിലേക്ക് നടന്നുകയറിയ ഞാൻ

ലുംബിനി – ഗൗതമബുദ്ധന്റെ ജന്മസ്ഥലം

ഇന്ത്യയിൽനിന്നും നേപ്പാളിലേക്ക് നടന്നുകയറിയ ഞാൻ

Nepal Gate at Sonauli
നേപ്പാളിലേക്കുള്ള സ്വാഗതകമാനം

മറ്റൊരു രാജ്യത്തേക്ക് ആദ്യമായി കാലുകുത്തുകയായിരുന്നു. വിമാനത്തിൽ നിന്നും താഴേക്ക് കാലെടുത്തു കുത്തുകയാണെന്ന് കരുതരുത്, ഒരു രാജ്യത്തു നിന്നും മറ്റൊരു രാജ്യത്തേക്ക് അതിര്‍ത്തി മുറിച്ചുകടക്കുകയാണ്.

“ആരാടാ നീ, എന്തു ധൈര്യമുണ്ടായിട്ടാണ് ഈ രാജ്യത്തേക്ക് കടന്നുവരുന്നത്” – എന്നൊന്നും ചോദിക്കാൻ ആരുമുണ്ടായില്ല. ആരും ആരെയും ശ്രദ്ധിക്കുന്നില്ല. അനവധി ആളുകൾ അങ്ങോട്ടും ഇങ്ങോട്ടും നടന്നും വാഹനങ്ങളിലും യാത്രചെയ്യുന്നു.

ഇന്ത്യ-നേപ്പാൾ അതിര്‍ത്തിയായ സുനൗലിയിൽ 2018 ഏപ്രിൽ 10-നാണ് ഞാൻ എത്തുന്നത്. വായിച്ചും കേട്ടറിഞ്ഞും നേപ്പാൾ യാത്രക്ക് തയ്യാറായി എത്തിയതാണ്. ഇന്ത്യൻ പൗരന്, പൗരത്വം തെളിയിക്കുന്ന രേഖ മാത്രം ഹാജരാക്കിയാൽ മറ്റ് അനുമതി പത്രങ്ങളൊന്നും ഇല്ലാതെ തന്നെ നേപ്പാളിൽ യാത്രചെയ്യാൻ സാധിക്കും എന്നു മാത്രമാണ് ഇക്കാര്യത്തിൽ മനസ്സിലാക്കാൻ സാധിച്ചിരുന്നത്. നേപ്പാളിൽ യാത്രചെയ്ത ആരുമായും മുൻ പരിചയം ഇല്ലാതിരുന്നതിനാൽ യാത്ര എങ്ങനെ പ്ലാൻ ചെയ്യണം എന്നൊന്നും മുന്നറിവുണ്ടായിരുന്നില്ല. നേപ്പാളിൽ യാത്രചെയ്തതായി അറിവുള്ള ഏക വ്യക്തി യോദ്ധായിലെ അശോകേട്ടനാണ്.

ആധാര്‍ കാര്‍ഡും പാസ്പോര്‍ട്ടും കയ്യിലുണ്ടായിരുന്നു. ഒരു വലിയ ബാഗിൽ അത്യാവശ്യം വസ്ത്രങ്ങൾ, ക്യാമറ, ട്രിപ്പോഡ് എന്നിവയായിരുന്നു ലഗ്ഗേജ്. ഞാൻ നടന്നു നടന്നു നേപ്പാളിൽ കയറിക്കഴിഞ്ഞു. നുഴഞ്ഞുകയറ്റക്കാരനെന്നു പറഞ്ഞ് വെടിവെപ്പുണ്ടാകുമോ? ഇനിയെന്തു് നടപടിക്രമം പാലിക്കണം എന്ന സംശയത്തിലായിരുന്നു ഞാൻ.

മുന്നു ദിവസം മുമ്പ്, അതായത് ഏപ്രിൽ 7ന് എറണാകുളത്തുനിന്നുമാണ് യാത്ര ആരംഭിച്ചത്. മംഗള എക്സ്പ്രസ്സിൽ സ്ലീപ്പര്‍ കോച്ചിൽ യാത്രചെയ്ത് 9-ാം തീയതി രാവിലെ ഉത്തര്‍ പ്രദേശിലെ ഝാൻസി സ്റ്റേഷനിൽ ഇറങ്ങി. ഉത്തര്‍പ്രദേശിലെ ഒരു തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ പട്ടണമാണ് ഝാൻസി. നമ്മുടെ വീരവനിതയായ ഝാൻസി റാണിയുടെ നാട്. നേപ്പാൾ അതിര്‍ത്തിക്കടുത്തുള്ള പട്ടണമായ ഗോരഖ്പൂരിലേക്ക് ഇവിടെ നിന്നും ട്രെയിൻ ലഭിക്കും. മറ്റൊരു മാര്‍ഗ്ഗം ഡെൽഹിയിലെത്തി, ഗോരഖ്പൂരിന് ട്രെയിൻ പിടിക്കുക എന്നതാണ്. വിമാന മാര്‍ഗ്ഗം ഡൽഹിയിൽ നിന്നും കാഠ്മണ്ടുവിൽ എത്താമെങ്കിലും കരമാര്‍ഗ്ഗം യാത്രചെയ്യുന്നതിനാണ് ഞാൻ തീരുമാനിച്ചിരുന്നത്. (പണലാഭം ചെറിയ കാര്യമല്ലല്ലോ.)

ബുക്ക് ചെയ്ത ട്രെയിൻ വൈകിട്ടാണുള്ളത്. രണ്ടു ദിവസത്തെ ട്രെയിൻ യാത്രയുടെ ക്ഷീണം മാറ്റാൻ, റെയിൽവേയുടെ തന്നെ വിശ്രമമുറിയി ഉപയോഗപ്പെടുത്തി. ബുക്ക് ചെയ്തിരുന്നെങ്കിലും സീറ്റ് കിട്ടിയില്ല, വെയിറ്റിംഗ് ലിസ്റ്റായിരുന്നു. രാത്രി പത്തോടെ എത്തിയ ഒരു ട്രെയിനിൽ അതിനാൽ ലോക്കൽ കോച്ചിലായിരുന്നു ഗോരഖ്പൂരിലേക്കുള്ള യാത്ര. അതൊരു സുഖമില്ലാത്ത യാത്രയായിരുന്നു. മുകളിലെ ലഗ്ഗേജ് ബര്‍ത്തിൽ ഇരിക്കാൻ സീറ്റ് കിട്ടിയെങ്കിലും അസാമാന്യമായ തിരക്കായിരുന്നു. 500-ൽ അധികം കിലോമീറ്റര്‍ ദൂരമുണ്ട് ഝാൻസിയിൽ നിന്നും ഗോരഖ്പൂരിലേക്ക്, 10 മണിക്കൂറിലധികം സമയം എടുക്കും.

പുലര്‍കാലമായപ്പോഴേക്കും തിരക്കൊഴിഞ്ഞു. രണ്ടു മണിക്കൂറോളം കിടന്നുറങ്ങാൻ സാധിച്ചു. ഒമ്പത് മണിയോടെ വണ്ടി ഗോരഖ്പൂര്‍ സ്റ്റേഷനിൽ എത്തി. പുരാതനമായ റെയിൽവേസ്റ്റേഷനാണ്, അതിന്റേതായ വൃത്തിക്കുറവും ഉണ്ട്. പ്രഭാതകൃത്യങ്ങളൊക്കെ റിയിൽവേ സ്റ്റേഷനിൽ തന്നെ കഴിച്ചു. റെയിൽവേ കാന്റീനിൽ നിന്നും പ്രഭാത ഭക്ഷണവും കഴിച്ച് പുറത്തിറങ്ങി. നേപ്പാൾ അതിർത്തിയായ സുനൗലിയിലേക്ക് പോകാൻ അടുത്തുള്ള ബസ്‍സ്റ്റാന്റിൽ നിന്നും ബസ്സ് കിട്ടും. ബസ്സ് മൂന്നു മണിക്കൂര്‍ വരെ എടുക്കും, ഒരാൾക്ക് 500 രൂപയാകും. ആലോചിച്ചു നിൽക്കെ ഒരു ടാക്സിഡ്രൈവര്‍ എത്തി, ഒരു സീറ്റ് കാലിയുണ്ട്, വരുന്നോ എന്ന് അന്വേഷിച്ചു. (കെട്ടും മട്ടുമൊക്കെ കാണുമ്പോൾ തന്നെ നമ്മളെ അവര്‍ മനസ്സിലാക്കും.) മടിച്ചു നിൽക്കെ, 300 രൂപ തന്നാൽ മതിയെന്ന് അയാൾ പറഞ്ഞു. പിന്നെ ഒന്നും ആലോചിച്ചില്ല, ബാഗ് ടാക്സിക്കു മുകളിൽ കെട്ടിവച്ച് ഞാനും കയറി. മൂന്നു പേരടങ്ങിയ ഒരു കുടുംബമായിരുന്നു കാറിലുണ്ടായിരുന്നത്.

Sonauli Town
സുനൗലി പട്ടണം

റോഡ് അത്ര സുഖകരമായിരുന്നില്ല. പൊടി പറക്കുന്ന റോലിലൂടെ ധാരാളം ട്രക്കുകൾ ഇരുഭാഗത്തേക്കും പൊയ്ക്കൊണ്ടിരുന്നു. രണ്ടു മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ സുനൗലിക്കടുത്ത് എത്തിയെങ്കിലും ചെക്ക് പോസ്റ്റിൽ പരിശോധനക്ക് കാത്തുകിടക്കുന്ന നൂറുകണക്കിന് വാഹനങ്ങളുടെ നീണ്ട നിര കിലോമീറ്റര്‍ മുമ്പേ തന്നെ കാണപ്പെട്ടു. 12 മണിയോടെ ഡ്രൈവര്‍ ഞങ്ങളെ ഒരു ജംഗ്ഷനിൽ ഇറക്കി. അവിടെ നിന്നും കുറച്ചു മുന്നിലായാണ് ചെക്ക് പോസ്റ്റ്. അതു കടന്നാൽ നേപ്പാളായി.

Indian Gate at Sonauli
സുനൗലിയിലെ ഇന്ത്യൻ ഗേറ്റ്

ഒരു സൈക്കിൾ റിക്ഷയിൽ കയറി അതിര്‍ത്തിയിലെത്തി. റിക്ഷ അവിടെ വരയേ ഉള്ളൂ. മുന്നോട്ടു നോക്കിയപ്പോൾ ഒരു വലിയ കമാനം കാണപ്പെട്ടു. ഇന്ത്യൻ പതാകയുടെ നിറങ്ങൾ പൂശിയ ആ കമാനം, ഇന്ത്യയുടെ അതിര് സൂചിപ്പിക്കുന്ന വാതിലാണ്. ഇടുങ്ങിയ ആ വഴിയിലൂടെ നുറുകണക്കിന് ചരക്കു വാഹനങ്ങൾ കടന്നുപോയിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ഞാൻ ആ ദിക്കിലേക്ക് നടന്നു. റോഡിൽ നല്ല തിരക്കുണ്ടായിരുന്നു. ഇന്ത്യൻ കമാനം കടന്നു മുന്നോട്ടു പോകുമ്പോൾ, തൊട്ടടുത്ത് മുന്നിലായി നേപ്പാളിലേക്ക് സ്വാഗതം എന്നെഴുതിയ ഗേറ്റും കാണായി. രണ്ടു ഗേറ്റിനും മദ്ധ്യത്തായി “അതിര്‍ത്തി ഇവിടെ അവസാനിക്കുന്നു” എന്ന ഒരു ബോഡും കാണാം.

നേപ്പാളിലേക്ക് സ്വാഗതം ചെയ്തുകൊണ്ടുള്ള ബോർഡ്.

അധികം ഭംഗിയൊന്നുമില്ലാത്ത പഴയ ഒരു സ്വാഗത കവാടമാണ് നേപ്പാളിലേക്ക് സ്വാഗതം ചെയ്തത്. അവിടെ ഏതെങ്കിലും തരത്തിലുള്ള പരിശോധകരെയോ പോലീസിനെയോ ഒന്നും കണ്ടില്ല. രണ്ടു രാജ്യങ്ങള്‍ തമ്മിൽ ആ രണ്ടു ഗേറ്റുകൾ നൽകുന്ന സൂചന ഒഴിച്ചാൽ, വേര്‍തിരിക്കുന്നതായി ഒന്നുമില്ല. ഞാൻ നടന്നു നടന്ന് നേപ്പാൾ ഗേറ്റ് മറികടകടന്ന് നേപ്പാൾ രാജ്യത്ത് കാലുകുത്തി നിന്നു.


ഇതുകൂടി വായിക്കൂ …

സൊനൗലി: ഇന്ത്യ-നേപ്പാൾ അതിര്‍ത്തി താണ്ടുമ്പോൾ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങള്‍.

ലുംബിനി – ഗൗതമബുദ്ധന്റെ ജന്മസ്ഥലം

മാസവും പക്കങ്ങളും തിഥിയും

കൃത്യമായി ആവര്‍ത്തിക്കുന്ന പ്രകൃതി പ്രതിഭാസത്തെ ഉപയോഗിച്ച് കാലം അളക്കാനുള്ള മനുഷ്യന്റെ ശ്രമത്തിൽ, ഏറ്റവും ലളിതമായ രീതിയായിരുന്നു അമാവാസിയും പൗർണ്ണമിയും ഉപയോഗിച്ച് ദിവസങ്ങളെ എണ്ണുക എന്നത്. ദിവസങ്ങള്‍ ചേർന്നുവരുന്ന ചെറിയ കാലയളവിനെ കണക്കാക്കാൻ, പ്രകൃതിദത്തവും ലളിതവുമായ മറ്റൊരു പ്രതിഭാസവും ഇല്ലായിരുന്നു. ചെറിയ കാലയളവിലെ ഒരു സംഭവത്തെ പറ്റി പറയാൻ, അത് എന്നു നടന്നു എന്നു പരാമര്‍ശിക്കാൻ ഇതിലും നല്ല വഴിയുണ്ടായിരുന്നില്ല.

“അടുത്ത വെളുത്തവാവു കഴിഞ്ഞ് മൂന്നാംനാൾ മോളുടെ വിവാഹമാണ് കേട്ടോ …”

“കഴിഞ്ഞ കറുത്തവാവിന്റെ തലേദിവസമാണ് നീ എന്റെ കയ്യിൽ നിന്നും പണം കടം വാങ്ങിയത്.”

വേറെ ഏതെങ്കിലും രീതിയിൽ ഇതു പറയാൻ പറ്റിയ കലണ്ടര്‍ സമ്പ്രദായം രണ്ടായിരമോ മൂവ്വായിരമോ കോല്ലം മുമ്പ് പൗരാണികര്‍ക്ക് ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. തിങ്കൾ, ചൊവ്വ എന്നൊക്കെ പേരിട്ട് ദിവസങ്ങളെ വിളിക്കുന്ന രീതിയൊക്കെ അതിനും ശേഷം ഉണ്ടായി വന്നതാണ്.

ആധുനിക കലണ്ടറുകലിൽ മാസത്തിലെ ദിവസങ്ങളെ നമ്പരിട്ടാണല്ലോ വിളിക്കുന്നത്. ഉദാഹരണം, ജനുവരിയിലെ പത്താം തീയതി, അല്ലങ്കിൽ കര്‍ക്കിടകം പന്ത്രണ്ടാം തീയതി എന്നിങ്ങനെ. പൗരാണിക കാലത്ത് ഇന്ത്യയിലടക്കമുള്ള ജനവിഭാഗങ്ങള്‍ മാസത്തിലെ ദിവസങ്ങളെ ഇതേപൊല തന്നെ വാവിനു ശേഷമുള്ള ഒന്നാം ദിവസം, രണ്ടാം ദിവസം എന്നിങ്ങനെ വിളിച്ചിരുന്നു. ഇവയെയയാണ് തിഥികൾ എന്നു പൊതുവിൽ പറയാം.

തിഥികൾക്കു കാരണക്കാരൻ ചന്ദ്രനാണല്ലോ. 30 തിഥികൾ ചേര്‍ന്നതാണ് ഒരു ചാന്ദ്രമാസം. ചന്ദ്രന്റെ പേരിൽ നിന്നാണ് മാസം എന്ന പേരും വന്നത്. ഒരു അമാവാസി മുതൽ അടുത്ത അമാവാസി വരെയോ ഒരു പൗർണ്ണമി മുതൽ അടുത്ത പൗർണ്ണമി വരെയോ ഉള്ള ദിവസങ്ങളാണ് (തിഥികൾ) ഒരു ചാന്ദ്രമാസം. കൃത്യമായി പറഞ്ഞാൽ ഇത് 29½ ദിവസങ്ങളാണ്. സൗകര്യത്തിനു വേണ്ടി അവര്‍ മാസത്തെ 30 ദിവസങ്ങളാക്കിയോ, ഒന്നിടവിട്ട് 29ഉം 30ഉം ദിവസങ്ങളുള്ള മാസങ്ങളാക്കിയോ കണക്കാക്കി. ഇങ്ങനെയുള്ള മാസക്കാലത്ത്, ചന്ദ്രൻ ഏതു നക്ഷത്രത്തിലെത്തുമ്പോഴാണോ പൗര്‍ണ്ണമി സംഭവിക്കുന്നത്, ആ മാസത്തിന്റെ പേര് ആ നക്ഷത്രത്തിന്റെ പേരായി കണക്കാക്കുന്ന രീതിയും പ്രചാരത്തിൽ വന്നു. ഉദാഹരണത്തിന് പൗർണ്ണമിയിൽ ചന്ദ്രൻ ചിത്ര നക്ഷത്രത്തിനുടുത്താണെങ്കിൽ ആ മാസത്തിന് ചൈത്രമാസം എന്നു വിളിക്കുന്നു. പുരാതന ഇന്ത്യൻ കലണ്ടറുകൾ ഈ രീതി പിന്തുടർ‍ന്നവയാണ്.

സാധാരണ മാസങ്ങളും ചാന്ദ്രമാസങ്ങളുമായുള്ള പ്രധാന വ്യത്യാസം ചാന്ദ്രമാസത്തിന് രണ്ടു ഭാഗങ്ങള്‍ (പക്ഷങ്ങൾ) ഉണ്ട് എന്നതാണ്. പൗർണ്ണമിയിൽ തുടങ്ങി അമാവാസിയിൽ അവസാനിക്കുന്ന കറുത്ത പക്ഷവും (കൃഷ്ണപക്ഷം) അമാവാസിയിൽ തുടങ്ങി പൗർണ്ണമിയിൽ അവസാനിക്കുന്ന വെളുത്ത പക്ഷവും (ശുക്ലപക്ഷം). പക്ഷം (ചിറക്) എന്ന സംസ്കൃത വാക്ക് മലയാളത്തിൽ പക്കം എന്നായിമാറി.

ഒരു ചാന്ദ്രമാസം പൗർണ്ണമിയിൽ ആരംഭിച്ച് അടുത്ത പൗർണ്ണമി വരെയോ, അമാവാസിയിൽ ആരംഭിച്ച് അടുത്ത അമാവാസി വരെയോ ആകാം. പൗര്‍ണ്ണമിയിൽ ആരംഭിക്കുന്ന മാസത്തിലെ ആദ്യ ദിവസം പൗർണ്ണമി തന്നെയാണല്ലോ. പിന്നീടുള്ള ദിവസങ്ങളെ ഒന്നാം പക്കം, രണ്ടാം പക്കം, മൂന്നാം പക്കം എന്നിങ്ങനെ വിളിക്കുന്നു. പതിനാലു പക്കങ്ങൾ‍ വരെ ഇങ്ങനെ എണ്ണിയാൽ മതി, കാരണം പതിനഞ്ചാം പക്കം അമാവാസി ആയിരിക്കും. അമാവാസിക്കു ശേഷമുള്ള ദിവസങ്ങളെ വീണ്ടും ഒന്നാം പക്കം, രണ്ടാം പക്കം, മൂന്നാം പക്കം എന്നിങ്ങനെ നമ്പരിട്ടു വിളിക്കുന്നു. ഇപ്രകാരം വാവുകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി, ദിവസങ്ങൾക്കു സംഖ്യാപരമായി നൽകുന്ന പേരാണ് തിഥി.

സംസ്കൃതത്തിൽ പക്കങ്ങള്‍ക്ക് പ്രഥമ (ഒന്നാം), ദ്വിതീയ (രണ്ടാം), തൃതീയ (മൂന്നാം), ചതുര്‍ത്ഥി (നാലാം), പ‍ഞ്ചമി (അ‍ഞ്ചാം), ഷഷ്ഠി (ആറാം), സപ്തമി (ഏഴാം), അഷ്ടമി (എട്ടാം), നവമി (ഒമ്പതാം), ദശമി (പത്താം), ഏകാദശി (പതിനൊന്നാം), ദ്വാദശി (പന്ത്രണ്ടാം), ത്രയോദശി (പതിമൂന്നാം) ചതുര്‍ദശി (പതിനാലാം) എന്നിങ്ങനെയാണ് പേരുകൾ. ഒരാൾ ജനിച്ചത് പഞ്ചമിയിലാണ് എന്നുപറഞ്ഞാൽ അയാൾ ഒരു വാവിനു ശേഷം അഞ്ചാമത്തെ ദിവസമാണ് ജനിച്ചതെന്നാണ് അർത്ഥം. പുരാണ കഥാപാത്രങ്ങളുടെയെല്ലാം ജനനം തിഥി വച്ചാണ് പറയാറ്. രാമ നവമി, വിനായക ചതുര്‍ത്ഥി, കൃഷ്ണാഷ്ടമി … (രാമ തിങ്കളാഴ്ച എന്നോ വിനായക ബുധനാഴ്ച എന്നോ പറയാറില്ലല്ലോ)

ജ്യോതിശാസ്ത്രപരമായി പറ‍ഞ്ഞാൽ, സൂര്യന്റെ സ്ഥാനവുമായി ചന്ദ്രന്റെ സ്ഥാനത്തിനുണ്ടാകുന്ന വ്യത്യാസമാണ് തിഥിക്ക് ആധാരം. ഭൂമിയെ പരിക്രമണം ചെയ്യുന്ന ചന്ദ്രൻ, മാസത്തിലൊരിക്കൽ ആകാശത്ത് സൂര്യന്റെ അതേ സ്ഥാനത്ത് എത്തിച്ചേരുന്നു. അന്ന് അമാവാസിയായിരിക്കും. ഓരോ ദിവസം കഴിയുന്തോറും സൂര്യനും ചന്ദ്രനുമായുള്ള കോണീയ അകലം കൂടിക്കൂടി വരികയും, 14 ദിവസങ്ങള്‍ കഴിയുമ്പോൾ ചന്ദ്രനും സൂര്യനും അതിര്‍ ദിശയിൽ (180ഡിഗ്രി) എത്തിച്ചേരുകയും ചെയ്യുന്നു. അതാണ് പൗർണ്ണമി. ഇപ്രകാരം പരിക്രമണം തുടരുന്ന ചന്ദ്രൻ, 29.½ ദിവസങ്ങള്‍ കഴിയുമ്പോൾ വീണ്ടും സൂര്യനുമായി ഒത്തുചേരുന്നു.

ചന്ദ്രൻ ഇപ്രകാരം ഒരു പരിക്രമണം പൂര്‍ത്തിയാക്കാൻ 360 ഡിഗ്രി കറങ്ങണമല്ലോ. ഇതിനെടുക്കുന്നത് 30 തിഥികളും. അപ്പോൾ ഒരു തിഥി എന്നു പറയുന്നത് 360ഡിഗ്രിയുടെ മുപ്പതിൽ ഒന്നു ഭാഗമായ12 ഡിഗ്രി ഭാഗം സഞ്ചരിക്കാൻ ചന്ദ്രൻ എടുക്കുന്ന സമയമാണ്. മറ്റൊരു വിധത്തിൽ പറഞ്ഞാൽ സൂര്യനും ചന്ദ്രനും തമ്മിലുള്ള കോണീയ അകലം 12ഡിഗ്രി വ്യത്യാസപ്പെടാൻ എടുക്കുന്ന സമയമാണ് ഒരു തിഥി. ഒരു ചന്ദ്രമാസം കൃത്യമായി പറഞ്ഞാൽ 29.½ ദിവസം മാത്രമേയുള്ളു. അതിനാൽ ഒരു തിഥി ഒരു ദിവസത്തേക്കാൾ അല്പം കുറവാണ്.

പുരാതന ഇന്ത്യൻ കലണ്ടറുകളും അറബി കലണ്ടറുകളും ചാന്ദ്രമാസങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി രൂപം കൊണ്ടവയാണ്. വര്‍ഷത്തിൽ 354 ദിവസങ്ങൾ മാത്രമേ ഇത്തരം കലണ്ടറുകള്‍ക്ക് ഉണ്ടാകാറുള്ളു എന്നതാണ് ഒരു പരിമിതി. പുരാതന ഇന്ത്യൻ കലണ്ടര്‍ സമ്പ്രദായവും സൂര്യനെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ആധുനിക കലണ്ടര്‍ സമ്പ്രദായവും സമന്വയിപ്പിച്ച് പരിഷ്കരിച്ച് രൂപീകരിച്ചതാണ് ഇന്ത്യയിലെ ശകവർഷ കലണ്ടര്‍.

ആധുനിക കലണ്ടറുകൾ പ്രചാരത്തിലായപ്പോൾ തിതികള്‍ക്കുള്ള പ്രാധാന്യം കുറഞ്ഞു. എങ്കിലും നമ്മളുടെ കലണ്ടറുകളിൽ ഇന്നും തിഥികൾ അടയാളപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. മതപരമായ പല ആഘോഷങ്ങളും ആചാരങ്ങളും ഇന്നും തിഥി അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് നടക്കാറുള്ളത്.

….